Vinke legt een verband tussen het voortbestaan van een beschaafde samenleving en het vermogen van mensen om in slechts beperkte mate toe te geven aan niet-schadelijke kortetermijnverlangens. De gretigheid van de quick wins neemt de overhand in de samenleving en dat is heel riskant, begrijp ik uit zijn woorden. Aan de andere kant noemt hij het heel menselijk en eigen aan onze genen en zintuigen dat we ons zo gedragen. M.i. zijn dit een beetje open deuren, hoewel ik het in essentie wel met hem eens ben. Vinke weet toch dat we door de eeuwen heen steeds door quick wins geleefd worden. En dat we krampachtig proberen er als samenleving steeds grip op te krijgen. Morele verontwaardiging, de roep om normen en waarden en fatsoen, ruimte geven aan anderen, zijn voorbeelden van ernstige pogingen om mensen in het gareel te krijgen. Het probleem echter is om op een voor iedereen gelijke en eenduidige manier uitleg te geven aan begrippen als niet-schadelijke kortetermijnverlangens, het gareel, fatsoen etc. Mensen krijgen in toenemende mate de ruimte om daar voor zichzelf invulling aan te geven. Iedereen heeft een eigen referentiekader met eigen grenzen. De samenleving is een collectieve verzameling van al die verschillende referentiekaders. Het is al in 2 van de 3 huwelijken een probleem om de klokken een beetje gelijk te houden, laat staan de klokken van 17 miljoen mensen op een klein stukje grond. Hoe complexer dat proces wordt, hoe moeilijker het wordt om collectieve afspraken te maken, en als je onvoldoende bereid bent hier energie in te steken, dan krijgen de (individuele) quick wins weer meer ruimte. Brutalen hebben de halve wereld. We krijgen dus steeds meer brutalen. De quick wins regeren altijd. De samenleving wint alleen als het kan aantonen dat er voor iedereen quick wins uit te halen zijn. Zo niet dan is een crisis onvermijdelijk. Dat geldt voor een samenleving, voor een organisatie en voor een huwelijk. Goed voorbeeld doet goed volgen! Wat je geeft, dat krijg je terug! Kleine bomen bloeien ook als ze zich niet vergelijken! Sterke schouders kunnen zwaardere lasten dragen! Het zijn uitspraken/gezegdes die van belang zijn bij intermenselijk handelen voor een beschaafde samenleving. Als echter keer op keer de belangrijkste mensen in de zgn. beschaafde samenleving blijk geven van onbeschaafd handelen, en we dat als collectiviteit niet tackelen, dan wordt de uiteindelijke crisis steeds groter en schadelijker. Het “begint” dus wel met de toppers die zeggen integer te handelen, omdat ze niets onwettigs doen, en vervolgens hun zakken vullen (bij banken, verzekeraars, woningbouwverenigingen, ziekenhuizen, bestuurders, voetballers, e.d.), vervolgens de politici die het lef niet hebben er tegenop te treden en kiezen voor de quickwins. Dat zijn voor veel mensen de voorbeelden die dus gevolgd worden, de sterke schouders die de zwaardere lasten niet willen dragen; als je maar brutaal genoeg bent, dan kom je er wel; het is een vicieuze cirkel die tot een crisis leidt. Hoe groot die crisis wordt is afhankelijk van het collectieve vermogen tot corrigerend handelen, vooral ook bij de voorbeeldfuncties. Als het beeld ontstaat van mensen die alleen maar halen en niets geven, en je alleen maar geslaagd bent als je kunt bloeien als de grootste boom, dan is het niet zo vreemd dat mensen zich naar dat beeld gaan gedragen, ook in andere lagen van de bevolking. Er zal op enig moment altijd een tegenbeweging komen, omdat dit gedrag ten koste gaat van anderen. En dat heeft zo z’n grenzen. Dat is niets nieuws, dat leert de geschiedenis. Dat heet in sociologische termen de dialectiek van het voortbestaan. We zijn er dus zelf bij om te voorkomen dat de crisis niet al te desastreus wordt, en dat de samenleving in staat is, net als bij 1van de 3 huwelijken, balans te vinden en voldoende ruimte weet te geven aan iedereen die daarvan deel uitmaakt. En dat vraagt inderdaad om een beetje beschaafd handelen, maar vooral ook om de bereidheid van iedereen energie te willen steken in het streven naar balans in samenleving, organisatie of huwelijk.